• MEC/EMW

Y Saboth – nodyn i’n hatgoffa

Yn wyneb y sefyllfa bresennol mae’r rhan fwyaf ohonom yn perthyn i un o ddwy garfan. Yn y garfan gyntaf mae’r rhai sydd â mwy o amser ar eu dwylo nac o’r blaen. Nid o ddewis y mae hynny o bosib, ond bod eu sefyllfa gwaith wedi newid a’r llwyth gwaith yn llai neu eu bod wedi cael eu gorfodi i hunan-ynysu gartref. Yn yr ail garfan mae’r stori i’r gwrthwyneb yn hollol! Eto, nid o ddewis ond oherwydd amgylchiadau – eu gwaith, plant neu gyfrifoldebau – mae cyfle i orffwys yn brin iawn. Yn yr erthygl hon a gyhoeddwyd yn y Cylchgrawn Efengylaidd Saesneg rai blynyddoedd yn ôl, mae Jeremy Bailey yn ein hatgoffa o bwysigrwydd gorffwysfa’r Saboth. Gweddïwn y bydd yr hyn sydd ganddo i’w ddweud o gymorth i chi yn eich sefyllfa chi heddiw, pa garfan bynnag rydych yn perthyn iddi.

Pe medrech newid un peth yn eich amserlen wythnosol fyddai’n dylanwadu’n gadarnhaol ar eich bywyd eich hun, bywyd ffrindiau agos, bywyd teuluol neu fywyd yr eglwys, ysgwn i fyddech chi’n ei wneud? Ysgwn i beth fyddai ar ben eich rhestr – byw’n iachach, newid diet, ymweld yn gyson â’r gampfa neu gychwyn rhaglen ffitrwydd? Darllenwn yn y Testament Newydd bod peth gwerth i ymarfer corff ac wrth gwrs ni ddylid ei esgeuluso, ond nid hynny fydd yn dylanwadu fwyaf ar ein bywydau ni a bywydau eraill o’n cwmpas. Ymarfer duwioldeb sydd fwyaf gwerthfawr medd Paul yn ei lythyr cyntaf at Timotheus 4:8. Ond sut beth yw hynny? Yn rhannol, cymryd un diwrnod cyfan yr wythnos i orffwys ac addoli a gyfeirir ato. Nid syniad newydd yw hyn wrth gwrs; mae cyn hyned â’r creu. Ond, yn gyffredinol, yn y genhedlaeth hon heddiw mae pobl Dduw fel petaent wedi colli golwg ar y gwirionedd yma. Ydi hi’n bryd i ail feddwl?

Gorffwysfa’r Saboth

Yng ngardd Eden, roedd yna orffwys ar y seithfed dydd. Breintiodd y Creawdwr cariadlon Adda ac Efa gyda thri rhodd gwerthfawr: rydym yn gyfarwydd â phriodas a gwaith, ond Ei rodd cyntaf iddynt oedd gorffwyso ar y seithfed dydd (Genesis 2:2-3). Byddai Adda ac Efa’n rhoi’r gwaith dymunol o drin a chadw’r ardd ac astudio’r planhigion a’r bywyd gwyllt heibio ar y seithfed dydd o bob wythnos gan dreulio’r diwrnod hwnnw’n myfyrio ar air a gweithredoedd y Duw Hollalluog. Mae’n bosib y byddent wedi treulio amser gwerthfawr yn enwedig ar y diwrnod yma yn sgwrsio gyda’u Creawdwr wrth iddynt gerdded yn ei gwmni yn yr ardd (Genesis 3:8). Achoswyd difrod sylweddol i’r rhodd yma (yn ogystal ag i’r ddwy arall) gan ein pechod, ond maent yn dal i fod yn rhoddion i’r ddynoliaeth gyfan, nid dim ond i’r Iddewon neu’r credinwyr Cristnogol.

Mae gorffwysfa’r Saboth wedi ei gynnwys yn y gyfraith foesol. Pan lefarodd Duw yn Sinai adeg Moses, gorchmynnodd yn y pedwerydd gorchymyn ar iddynt gofio’r dydd Saboth, i’w gadw’n gysegredig, gwneud dim gwaith, cofio hanes y creu mewn chwe diwrnod a’r modd yr achubodd yr Arglwydd hwy o’r Aifft. (Exodus 20:11; Deuteronomium 5:15).

Mae peth o’r dryswch ynghylch y dydd Saboth yn deillio o dueddiad rhai esboniadau Beiblaidd modern i awgrymu y “rhoddwyd heibio’r” gorchymyn ynghylch y Saboth yn y Testament Newydd. (Gwelwn yn Study Bible John MacArthur ei fod yn awgrymu nad yw credinwyr y cyfamod newydd wedi eu rhwymo bellach i ofynion Eseia 58:13; gweler hefyd awgrym tebyg ar Rhufeiniaid 4:5 yn yr ESV Study Bible). Cawn ein harwain i gredu felly, yn ôl geiriad yr ESV Study Bible: ‘it is still wise to take regular times of rest from work, and regular times of worship are commanded for Christians’ ond mae hyn yn cyfleu’r syniad nad yw’r pedwerydd gorchymyn yn berthnasol bellach. Trwy ddilyn y trywydd yma, rydym mewn perygl o anghofio bod gorffwys ar y seithfed dydd yn rhodd ac yn orchymyn a bod y Deg Gorchymyn yn gyfraith foesol i’r ddynoliaeth i gyd. Naddwyd hwy ar ddwy lechen a’u dodi yn Arch y Cyfamod. Maent felly yn wahanol i’r gyfraith ddefodol a nodwyd mewn llyfr ac a gyflawnwyd yng Nghrist. Gwae ni os anwybyddwn unrhyw un o orchmynion Duw. Gwyr Ef yr hyn sydd orau i’w blant.

Arglwydd y Saboth

Erys gorffwysfa’r Saboth i bobl Dduw. Hawliodd yr Arglwydd Iesu Grist arglwyddiaeth ar y Saboth trwy’r cyhoeddiad rhyfeddol, un o’r mwyaf rhyfeddol yn y Testament Newydd a welir yn Marc 2:28 “Felly y mae Mab y Dyn yn arglwydd hyd yn oed ar y Saboth”. Mae’n Arglwydd ar sut yr ydym i gadw’r Saboth: bu i’r Iesu fwynhau creadigaeth Duw wrth gerdded drwy’r caeau gwenith gan ddysgu ei ddisgyblion a’u helpu i fyfyrio ar Air Duw, wrth ddangos trugaredd drwy wella’r cleifion ac amddiffyn yr hawl i wneud yr hyn sydd angen ei wneud er budd eraill a ni’n hunain. Amlygodd ei Arglwyddiaeth ymhellach drwy symud y diwrnod rydym yn ei gadw fel dydd Saboth wedi iddo ymddangos i’w ddisgyblion ar ôl atgyfodi ar y dydd cyntaf o’r wythnos hwnnw. Does syndod felly ein bod bellach yn adnabod y Saboth fel Dydd yr Arglwydd!


Gorffwysfa newydd y Saboth

Ond ai’r un Saboth sydd yma? Yn sicr medd awdur yr Hebreaid. Yn Hebreaid 4:9-10 dywed, “Felly, y mae gorffwysfa’r Saboth yn aros yn sicr i bobl Dduw. Oherwydd mae pwy bynnag a ddaeth i mewn i’w orffwysfa ef yn gorffwys oddi wrth ei waith, fel y gorffwysodd Duw oddi wrth ei waith yntau.” Er nad yw’n hawdd dehongli’r adnodau hyn, mae rhai pethau’n gwbl eglur. Yn gyntaf, hwn yw’r tro cyntaf yn y bennod mae’n defnyddio’r term “gorffwysfa’r Saboth” (sydd yn ein hatgoffa o Genesis 2). Yn ail, dyma’r tro cyntaf iddo gyfeirio at unigolyn yn “dod i mewn i’w orffwysfa ef” (defnyddir y lluosog neu “ef” yn flaenorol). Ac yn drydydd, mae’n cyfeirio at rhywun “yn gorffwys oddi wrth ei waith”. Yn sicr nid ydym yn gorffwys o’n gwaith na’n gweithredoedd yn y bywyd hwn; rydym wedi’n hachub i weithredoedd da. Daw’n gorffwys ni yn y nefoedd. Ond nid cyfeirio at y nefoedd mae’r awdur yma. Mae gorffwysfa’r Saboth yn aros i ni yma ar y ddaear am i Un gorffwys oddi wrth ei waith a mynd i mewn i orffwysfa Duw, sef Iesu, ein harchoffeiriad sydd “wedi mynd drwy’r nefoedd”. Gorffwysodd o’i waith o’n hachub ni wedi iddo atgyfodi oddi wrth y meirw gan roi i ni Saboth newydd, dydd cyntaf yr wythnos, dydd yr Arglwydd. Dyma felly orffwysfa’r Saboth i ni. Mae’r pedwerydd gorchymyn yn parhau mewn grym ond mae iddo nawr ystyr ehangach a mwy gogoneddus. Yn ei lyfr rhagorol Isaiah by the Day rhydd Alec Motyer sylwadau am y newidiadau sydd wedi digwydd i’r Saboth. Mae’n sôn sut mae’r byd - a phwy a ŵyr faint o Gristnogion hefyd meddai -wedi creu wythnos sy’n diweddu gyda dau ddydd Sadwrn a “dydd yr Arglwydd” wedi ei wthio i’r oriau rhwng 10.30 a 12.00 ar yr ail ddydd Sadwrn. Os yw hyn yn eich disgrifio chi, dylech aros ac ystyried. O’r fath elw all ddod i’n rhan o dreulio 52 diwrnod y flwyddyn yn pori yng Ngair Duw, myfyrio ar ein Gwaredwr a’i fawr gariad tuag atom, yn addoli mewn gweddi a chân, yn mwynhau cymdeithas gyda’n brodyr a chwiorydd yng Nghrist ac yn syml yn caniatáu gorffwys i’n hunain. Oni fyddai eraill o’n cwmpas hefyd yn elwa? A beth am ein heglwys? Ers canrifoedd mae pobl Dduw wedi cyfarfod fore a hwyr gan ddymuno “cyhoeddi (ei) gariad yn y bore (a’i) ffyddlondeb bob nos” fel y salmydd yn Salm 92:2. Dim ond ers i’n cenhedlaeth ni roi cymaint o bwyslais ar chwaraeon, teulu ac elw ariannol y mae’n gyfarfodydd hwyrol wedi cilio ac, mewn rhai achosion, wedi diflannu’n llwyr. Cymerwch gyngor yr Arglwydd Iesu bob wythnos, “Dewch chwi eich hunain o’r neilltu ….. a gorffwyswch am dipyn”. (Marc 6:31).

© 2020

Mudiad Efengylaidd Cymru - The Evangelical Movement of Wales

Elusen Gofrestredig  222407 Registered Charity

swyddfa@mudiad-efengylaidd.org office@emw.org.uk

  • Vimeo
  • Facebook
  • Twitter
  • Instagram