• MEC/EMW

Dysgu'r plant adref - 1

Yma mae Alison Taylor (Gwersyllt) yn rhannu peth o'i phrofiad:


Yr wythnos diwethaf fe wnes i rywbeth roeddwn i’n tybio na fyddwn byth yn ei wneud. Sgwennais i gynllun ar gyfer dysgu plant gartref. Er i mi hyfforddi fel athrawes gynradd (a fy mod yn wraig i weinidog hefyd!!!) doeddwn i erioed wedi ystyried dysgu fy mhlant gartref. A bod yn gwbwl onest dwi’n berson sy’n chwith o feddwl am orfod gofalu am ein plant am wythnos pan mae fy ngŵr yn gweithio ac yn sicr dwi’n anfodlon iawn gwneud gwaith crefft neu unrhyw beth heblaw darllen a gwaith cartref arferol gyda nhw. Dwi’n brysur; dwi’n athrawes ( bellach yn dysgu 16+ ac oedolion) yn fam i dri gan gynnwys babi 6 mis oed (ar absenoldeb mamolaeth ar y funud), dwi’n gwneud lot o chwaraeon. Dwi’n caru fy mhlant ond fi ydy’r person diwethaf fyddai rhywun yn meddwl amdani fel person sy’n dysgu plant gartref. Mewn gwirionedd mi wnes i chwerthin yn uchel pan ofynnwyd i mi ysgrifennu’r erthygl hon ac efallai bydd y rhai ohonoch sy’n fy nabod yn chwerthin o ddeall pwy sydd wedi’i llunio...


Ond mae’r amser wedi newid.


Diolch i Firws Corona mae’r rhan fwyaf ohonom yn gorfod gwneud rhyw fath o ddysgu o gartref am gyfnod amhenodol. Ac i lawer ohonom mae hynny’n newid byd go iawn. Felly dwi wedi llunio 5 egwyddor eang fydd gobeithio’n gymorth i ni. Bydd gan lawer un sy’n darllen hwn lawer mwy o brofiad ac o gyngor nag sydd gen i. Dwi DDIM yn arbenigwr. Sgen i ddim blynyddoedd o brofiad o ddysgu plant gartref. Wrth i mi sgwennu hwn mae gen i dri diwrnod o brofiad. Ond ella mae dyna’r pwynt. Dani i gyd yn cyd-gerdded y llwybr hwn ac yn trio gweld ein ffordd ymlaen. Er gwell neu er gwaeth mlaen a ni.


1) Byddwch yn weddigar.

Y peth cyntaf dwi’n ei wneud gyda’r plant pan dani’n dechrau dysgu yn y bore ydy gweddïo. Dani’n gofyn i Dduw fod gyda ni, i’n helpu ni i ddysgu , i gael hwyl, i ddiolch iddo am yr haul (hyd yma) ac am yr ymennydd mae o wedi’i rhoi i ni. Dwi hefyd yn gweddïo wrth baratoi o flaen llaw be dwi’n mynd i wneud efo’r plant (mwy am y paratoi yn y pwynt nesaf). ‘Peidiwch a phryderu am yfory oherwydd bydd gan yfory ei bryder ei hun.’ Dyma mae Iesu’n ei ddweud wrthym yn Matthew 6 – felly gweddïwch am ras ar gyfer heddiw – ein bara beunyddiol – a pheidiwch a dechrau poeni am yfory! Gweddïwch am y darlun mwy a phwysicach. Gweddïwch am berthynas eich plant gyda’i gilydd os oes gennych mwy nag un plentyn – y byddai’n dyfnhau dros yr wythnosau hyn. Mae’n dibynnu beth yw oedran eich plant, efallai mai dyma’r cyfle diwethaf y cewch chi i dreulio cymaint o amser gyda nhw heb ddylanwadau ‘oddi allan’ (y da a’r drwg). Am gyfle!! Be dwi am i Dduw ei wneud yng nghalonnau fy mhlant dros y misoedd hyn? Daeth fy ngŵr yn Gristion pan oedd yn 6 oed a dyna oed ein mab hynaf rwan. Mi fyddai’n fendith ryfeddol pa bai ein mab yn rhoi ei galon i Iesu yn ystod y misoedd hyn o ddysgu gartref? Mae hynny’n rhoi gwedd newydd ar bod wedi’n ynysu!


2) Paratowch.

Dyma mae’n debyg mae lot o rieni’n ymgodymu ag o ar hyn o bryd – be yn union i’w baratoi? Mae ysgolion gwahanol yn anfon amrywiol faint o waith gartref a dani’n boddi mewn mor o wersi i’w paratoi am fisoedd! Yn bersonol, dwi wedi mynd yn ôl at fy ngwreiddiau cynradd ac rwy’n anelu at ddilyn thema pob wythnos / pythefnos – gyda bron popeth a wnawn mwy neu lai’n gysylltiedig a’r thema. Yr wythnos hon dani’n defnyddio ‘Arch Noa’ fel ein thema, oherwydd bod fy mab tair oed wrth ei fodd gyda’r hanes hwnna a gydag anifeiliaid. Hefyd mae gennym lawer o deganau sy’n anifeiliaid. Felly dani’n cyfrif bob yn dda, yn ail adrodd y stori, yn gwneud sawl arch, yn paentio anifeiliaid ac enfysau, yn canu caneuon am anifeiliaid (i gadw’r babi’n hapus – mae’r bechgyn yn protestio), yn hwylio a suddo cychod , yn edrych ar fapiau o’r byd, yn gwneud torthau draenogod (roedd ddraenogod yn yr arch yn toedd!) ac yn lliwio llwyth o daflenni o anifeiliaid a llawer mwy. Dwi’n meddwl mae’r thema nesaf fydd Y Pasg mae’n debyg. Dwi ddim yn bwriadu glynu wrth thema ‘Cristnogol’ , ond fel na mae pethau wedi dechrau. Dywedodd Kuyper “Does dim modfedd sgwâr o fyd dynion nad yw Crist sy’n Sofran ar bopeth, yn datgan uwch ei ben, Fi Pia fo!” Felly mae’r dewis yn ddiben draw. Mae gennych gyfle – ella am yr unig dro ym mywyd eich plentyn -i ddysgu am bopeth o safbwynt Cristnogol. Ia hyd yn oed mathemateg. ‘Tydy hi’n wych fel mae Duw wedi gosod trefn ar bopeth? Drychwch ar y patrymau a luniwyd ganddo!’ Dach chi’n nabod eich plant – yn well hyd yn oed na’u hathrawon. Dewiswch themâu – ar y dechrau beth bynnag – mae’n nhw’n hapus gyda nhw ac yn eu mwynhau a dach chi hefyd yn gyfforddus gyda nhw. Mae na lawer o awgrymiadau a dulliau ar lein , o gynlluniau blêr fel fy rhai i, i amserlenni manwl fesul awr. Rhowch gynnig ar wahanol bethau. Dewch o hyd i beth sy’n gweithio i chi ac i’ch teulu ac yna anghofiwch am y tudalennau Facebook am ddysgu o gartref a rhowch i gorau i gymharu eich hunan gydag eraill!! Sylweddolwch beth yw eich cyfyngiadau chi. Dwi DDIM yn creu thema o gwmpas Spiderman er mwyn cadw’r mab hynaf yn hapus.





3) Cymerwch eich dysgu.

Gwrandewch ar eich plant. Rhowch amser iddyn nhw siarad ac i ymchwilio drostynt eu hunain – a gyda chi (ymateb da ydy ‘Dwi ddim yn siŵr -pam na wnawn ni edrych ar Google gyda’n gilydd?!’) Mewn 3 diwrnod mae wedi bod yn syndod i mi pa mae frwdfrydig ydy fy mab chwe mlwydd oed ynglŷn a dysgu a chan faint o Gymraeg mae’r un tair oed yn ei ddeall. Doeddwn i ddim yn gwybod yr un o’r ddau beth yn ystod yr oriau prysur llawn straen o ysgol, chwaraeon ar ôl ysgol, te ac amser gwely! Peidiwch a bod ofn newid eich cynlluniau. Os nad yw’n gweithio rhowch derfyn arno, danfonwch nhw i chwarae ac yna gwnewch rywbeth arall! Gofynnwch i eraill am help. Gan mod i’n siarad Cymraeg dwi wedi bod yn darllen storïau i fab ffrindiau i ni sydd mewn ysgol cyfrwng Cymraeg ond sy’n ddi-Gymraeg eu hunain ar alwad fideo Whatsapp. Dwi’n gofyn i’r gwr ddysgu themâu Daearyddiaeth a gwyddoniaeth lle mae hynny’n bosibl. Ond yn bwysicach na dim, cymerwch eich dysgu gan Dduw. Dwi’n meddwl bod gan Dduw fwy o ofal am yr hyn mae’n ei wneud yn eich calon chi ac yng nghalonnau eich plant drwy’r profiad hwn nag sydd ganddo am faint o eiriau mae eich plant yn eu sillafu’n gywir pan ân nhw’n nol i’r ysgol. Pan oedd fy ngŵr a finnau wedi dyweddïo dywedwyd wrthym y byddai bod yn briod yn debyg i rywun yn dal drych o’n blaenau er mwyn i ni weld ein holl bechodau a’n methiannau. Yn ein hachos ni doedd hynny ddim yn wir. Yna cyrhaeddodd ein plentyn cyntaf. Yn sydyn daeth fy hunanoldeb a fy niogi a pha mor groen denau oeddwn i i’r golwg. Ac mae’n frwydr barhaus – sydd wedi cynyddu yn natur 24:7 y dyddiau hyn. Be mae Duw am ei ddysgu i mi drwy fy mhlant yn y cyfnod hwn? Byddwch yn agored ac yn ostyngedig o’i flaen.


4) Byddwch yn garedig.

Tuag at eich plant – mae hyn yn newydd iddyn nhw. Ydy mae plant yn hynod o wydn , ond mae’n newid mawr. Mae gen i ddau fab hynod swnllyd a bywiog. Mae nhw wedi arfer gweld eu ffrindiau, rhedeg o gwmpas cae neu faes chwarae mawr a gollwng stem. Rwan mae nhw wedi’u caethiwo i’r tŷ a’r ardd gyda dim ond ei brodyr a ni. Byddwch yn rasol – os ydy’r plant wedi blino neu wedi diflasu gadewch iddyn nhw fynd i chwarae. Cofiwch yn yr ystafell ddosbarth yn aml ceir un athro ar gyfer tua 30 o blant ac mae nhw’n cael tua 4-5 awr o wersi. Os ydy hi bellach yn 1:3, yna efallai dylai’n amser dysgu leihau’n gyfatebol a hynny. Wrth i’r nifer leihau mae’r gwaith yn fwy dwys. Peidiwch a’i gorlwytho nhw. Mae Duw’n sofran dros bopeth – ac nid cyd ddigwyddiad yw’r ffaith ein bod yn profi tywydd mor hynod braf ar y funud. Manteisiwch ar yr awyr agored a gadewch iddyn nhw redeg o gwmpas, mynd ychydig yn wyllt a gwneud sŵn. Bloeddiwch mewn gorfoledd i’r Arglwydd yr holl ddaear!! Os nad ydych yn hunan ynysu dach chi’n cael cymryd ymarfer/ tro yn yr awyr iach bob dydd – a hynny ynghanol cread ein Duw. Dani wedi bod yn casglu darnau mawr o bren yn y parc natur sydd yn ymyl a dod a nhw gartref i wneud den. Dyna ni wedi gwneud y dylunio a thechnoleg. Os nad ydy hynny at eich dant (fel fi – sialens arall i’w goresgyn dros y misoedd nesaf!), dysgwch enwau coed, blodau ac adar ac yna ewch am dro i chwilio amdanyn nhw. Daearyddiaeth wedi’i wneud felly. Unwaith eto – mae’r dewis i fyny i chi a dydy Estyn / Ofsted ddim yn eich gwylio i wneud yn siŵr eich bod wedi cyffwrdd a phob adran o’r cwricwlwm cenedlaethol, felly byddwch yn garedig wrth eich hunan hefyd! Os ydych yn deulu dau riant rhannwch y gwaith rhyngoch cymaint ag sydd bosibl yn wyneb y gweithio o adref. Hefyd cofiwch bod dysgu eich plant yn waith llawn amser – a dydach chi ddim yn cael eich talu!! Mae hynny’n golygu nad oes amser i wneud yr holl waith tŷ hefyd – mae’n rhaid i’ch partner helpu! Cadwch at y tasgau angenrheidiol– gwnewch yn siŵr bod bwyd ar gael a bod y tŷ yn lan. Mae’n mynd i fod yn flêr – be di’r ots. Gall y plant helpu gyda’r coginio a’r glanhau – tic Gwyddor Ty (da nhw’n dal i ddysgu hwn tybed!) Tydy hi ddim fel bod rhywun arall yn cael pigiad heibio yn annisgwyl a gweld y llanast beth bynnag! Cymerwch yr amser i roi’r teledu mlaen i’r plant / gadwch iddyn nhw ddefnyddio app (gweler yr adnoddau isod), gwnewch baned a chaewch eich llygaid. Neu ewch i redeg. Darllenwch lyfr – beth bynnag sy’n help i chi ymlacio. Ac yn olaf ar y pwynt yma – gwnewch yn siŵr nad ydych yn esgeuluso eich cerddediad dyddiol gyda’r Arglwydd neu eich defosiwn teuluol. Gall colli trefn arferol pethau wir gael effaith ar hyn – neu ai dim ond fi sy’n teimlo hynny. Beth am gynnwys y plant yn eich amser tawel? Gadewch iddyn nhw eich gweld yn darllen ac yn gweddïo ac anogwch nhw i wneud hynny hefyd. Canwch gyda nhw (neu atyn nhw!).


5) Byddwch yn onest.

Mae’n galed. Yn wirioneddol anodd. Dyna pan y gwnes i, o fewn diwrnod, adael grwpiau dysgu gartref Facebook a whatsapp – tra mae nhw’n ddefnyddiol ar gyfer cael syniadau , roedden nhw gwneud i mi deimlo’n hollol annigonol. Teimlwch yn rhydd i alaru am eich annibyniaeth a rhannwch alar eich plant wrth iddyn nhw beidio a gweld eu ffrindiau yn yr ysgol bob dydd. Rhannwch gyda’ch plant eich bod yn drist nad ydych yn gallu mynd i’r capel gyda’ch gilydd ar ddydd Sul – a’ch gobaith am yr dyfodol. Peidiwch a disgwyl rhywbeth ganddyn nhw nad ydych hyd yn oed yn ei ddisgwyl o’ch hunan. Ymddiheurwch am wneud llanast o bethau. Yr unig blentyn perffaith erioed oedd Iesu a dim ond Ein Tad nefol sy’n riant perffaith – gorffwyswch yn y ffaith eich bod yn blentyn iddo. A byddwch yn ddiolchgar – i’ch plant ac i Dduw, oherwydd er mai dyma’r misoedd anoddaf y bydd yn rhai i ni eu wynebu fel rhieni mae nhw hefyd yn hynod werthfawr. Boed i Dduw roi’r gras sydd ei angen arnom –un diwrnod ar y tro – i fod yn rieni da i’n plant yn y dyddiau cyfyng, caled yma gan gyfeirio eu golwg ato Ef, ffynhonnell ein gobaith a’n gwir lawenydd.

Adnoddau


Gallai’r rhestr yma fod yn ddiddiwedd ond dyma fy ffefrynnau i’n bersonol:


  • Mae Twinkl.com yn arbennig ar gyfer taflenni Gwaith, cyflwyniadau PowerPoint a gweithgareddau ar gyfer plant oedran cynradd ar bron unrhyw destun dan haul – ar gael yn Saesneg, Cymraeg a sawl iaith arall. Mae cynnig ar y funud i gael mis o fynediad ar www.twinkl.co.uk/offer gyda’r cod UKTWINKLHELPS. Defnyddiwch o!!

  • Ar y funud dwi ddim yn hoff iawn o ddefnyddio ‘screen time’ ar gyfer dysgu’r plant – mae’n well gen i ei ddefnyddio i’w cadw’n brysur i mi gael ychydig o amser i mi fy hun neu i fwydo’r babi (!) ond rydym wedi bod yn defnyddio:

  1. Joe Wicks’ gwersi ymarfer corff pob bore (ar YouTube)

  2. ‘Criw Celf’ gwers celf yn y Gymraeg gyda Huw Aaron (ar YouTube)

  3. Google. Gallwch ddod o hyd i’r ateb i bron popeth (ydy’r wybodaeth yn gywir ai peidio gallwch drafod hynny gyda’r plant!)

  • Mae na ormod o apps i’w rhestru – ond gobeithio bod ysgol eich plant wedi anfon rhai awgrymiadau adref gyda nhw (e-bostiwch nhw efallai os nad ydynt wedi gwneud hynny) Dani’n defnyddio: Tric a Chlic, Magi Ann a Cyw gan fod fy mhlant mewn ysgol cyfrwng Gymraeg.

Defnyddiau hen ffasiwn sydd o gwmpas y tŷ:

  • Llyfrau. Trysor a ddefnyddir llawer yn rhy ychydig. Os na wnewch chi unrhyw beth arall dros yr wythnosau nesaf darllenwch gyda’ch plant a gadewch iddyn nhw ymarfer eu darllen gyda chi.

  • Dechreuwch gadw hen focsys cardfwrdd. A prynwch dap selo, pritt stick a phaent (ar gael ar lein os dach chi’n hunan ynysu). Heddiw fe wnaeth fy mab 6 oed wneud arch Noa allan o focs bwyd cath, bocs cardfwrdd a bocs creision ŷd a llawer o dap selo a phaent. Dwi ddim yn sir os oedd y mesuriadau’n fanwl gywir yn ôl y Beibl ond roedd o’n brysur am dros awr.

  • Sticeri. Mae plant wrth eu boddau efo nhw.

  • Hen gatalogau Argos / cylchgronau – gwych ar gyfer torri allan lluniau.

  • Llian bwrdd y gellir ei sychu’n lan. Am resymau amlwg.

© 2020

Mudiad Efengylaidd Cymru - The Evangelical Movement of Wales

Elusen Gofrestredig  222407 Registered Charity

swyddfa@mudiad-efengylaidd.org office@emw.org.uk

  • Vimeo
  • Facebook
  • Twitter
  • Instagram