• MEC/EMW

Defosiwn Dyddiol MEC - 20 Gorffennaf 2020

Y mae cyfraith yr ARGLWYDD yn berffaith, yn adfywio’r enaid; y mae tystiolaeth yr ARGLWYDD yn sicr, yn gwneud y syml yn ddoeth; y mae deddfau’r ARGLWYDD yn gywir, yn llawenhau’r galon; y mae gorchymyn yr ARGLWYDD yn bur, yn goleuo’r llygaid; y mae ofn yr ARGLWYDD yn lân, yn para am byth; y mae barnau’r ARGLWYDD yn wir, yn gyfiawn bob un.

Salm 19:7-9

Y gair Hebraeg torah sydd dan sylw y tro hwn. Dyma’r gair a ddefnyddir yn draddodiadol i ddisgrifio pum llyfr cyntaf y Beibl: Llyfrau’r Gyfraith yw’r teitl cyffredin amdanynt.


Er gwaetha’r ffaith bod y gair torah yn cael ei drosi’n aml fel ‘cyfraith’, gall hynny fod ychydig yn gamarweiniol oherwydd ei fod yn tueddu i gyfyngu’r ystyr yn ein meddyliau ni i fyd ‘cyfraith a threfn’.


Mewn gwirionedd, ystyr sylfaenol y gair torah yw ‘cyfarwyddyd’, neu ‘hyfforddiant’. Mae’r gair yn gysylltiedig â berf sy’n gallu dynodi dysgu neu gyfarwyddo.


Weithiau defnyddir y gair torah i ddisgrifio’r cyngor y gall pobl ei roi. Ceir enghreifftiau o hyn yn Llyfr y Diarhebion. Dyma, yn gyntaf, enghraifft mewn perthynas â chyngor rhieni, “Fy mab, gwrando ar addysg dy dad, paid â gwrthod cyfarwyddyd (torah) dy fam” (Diarhebion 1:8). Dyma gyngor sydd wedi ei fwriadu i osod y mab ar ben y ffordd, fel petai, wrth iddo fentro ar lwybr bywyd.


Yn yr ail enghraifft, ‘y doeth’ sy’n rhoi’r cyfarwyddyd neu’r torah, “Y mae cyfarwyddyd y doeth yn ffynnon fywiol i arbed rhag maglau marwolaeth” (Diarhebion 13:14).


Serch hynny, defnyddir torah gan amlaf er mwyn disgrifio cyfarwyddyd Duw ac ydy, mae’r cyfarwyddyd hynny yn cynnwys llawer o ddeddfau а rheolau. Yn wir, yn llyfr Deuteronomium, cyn rhestru’r Deg Gorchymyn a’r amrywiol reolau a deddfau sy’n ffurfio hanfod y llyfr, fe’u cyflwynir fel hyn: “Dyma’r gyfraith (torah) а osododd Moses gerbron yr Israeliaid” (Deuteronomium 4:44). Dyma safonau Duw ar gyfer bywyd ei bobl a dylid cofio mai cyfarwyddyd daionus Duw ydoedd, fel rhiant yn gofalu am blentyn.


Ceir sawl gosodiad cadarnhaol am torah Duw yn yr Ysgrythur. Felly, yn Salm 19 dywedir hyn, “Y mae cyfraith (torah) yr ARGLWYDD yn berffaith, yn adfywio’r enaid; y mae tystiolaeth yr ARGLWYDD yn sicr, yn gwneud y syml yn ddoeth” (Salm 19:7).


Nid yw’n syndod darllen, felly, yr ymateb canlynol yn Salm 119:97, “O fel yr wyf yn caru dy gyfraith! Hi yw fy myfyrdod drwy’r dydd.”


Nid oes gwell na chael cyfraith yr Arglwydd oddi mewn, rhywbeth sy’n dod yn sgîl y cyfamod newydd, fel y sonia’r proffwyd Jeremeia, “‘Ond dyma’r cyfamod a wnaf â thŷ Israel ar ôl y dyddiau hynny,’ medd yr ARGLWYDD; ‘rhof fy nghyfraith o’u mewn, ysgrifennaf hi ar eu calon, a byddaf fi’n Dduw iddynt a hwythau’n bobl i mi’” (Jeremeia 31:33).


Iwan Rhys Jones, ‘Torah’, Geiriau Bywyd

© 2020

Mudiad Efengylaidd Cymru - The Evangelical Movement of Wales

Elusen Gofrestredig  222407 Registered Charity

swyddfa@mudiad-efengylaidd.org office@emw.org.uk

  • Vimeo
  • Facebook
  • Twitter
  • Instagram